เวลาที่บริษัทในตลาดหุ้นสหรัฐฯ ประกาศงบประจำไตรมาส (Earnings Report) สิ่งแรกที่นักข่าวมักจะพาดหัวข่าวตัวโตๆ คือ "กำไรสุทธิ (Net Income หรือ EPS) โตกระฉูด 20%!" พอเห็นตัวเลขเขียวๆ พุ่งทะยาน นักลงทุนมือใหม่ก็จะตะกุยเคาะซื้อหุ้นกันฝุ่นตลบ โดยไม่ได้เอะใจเลยว่า... "ไอ้ตัวเลขกำไรบรรทัดสุดท้ายที่โชว์เนี่ย มันมี 'เงินสด' ไหลเข้ากระเป๋าบริษัทจริงๆ หรือแค่งอกเป็นตัวเลขบนกระดาษบัญชีวะ?"
กฎเหล็กข้อหนึ่งของวอลล์สตรีทที่คุณต้องจำให้ขึ้นใจคือ: "Revenue is vanity, Profit is sanity, but Cash is reality!" (ยอดขายคือความหน้าโง่โอ้อวด, กำไรคือสติ, แต่ 'เงินสด' คือความจริงแท้แน่นอน!) ยอดนักประเมินงบอย่าง วอร์เรน บัฟเฟตต์ และ เจฟฟ์ เบซอส (ผู้สร้าง Amazon) ล้วนบูชาและกราบไหว้ตัวเลขบรรทัดหนึ่งที่เรียกว่า "Free Cash Flow (FCF) หรือ กระแสเงินสดอิสระ" มากกว่าสถิติอื่นใดทั้งสิ้นครับ ปู่บัฟเฟตต์เคยตั้งฉายามันว่า "Owner Earnings (กำไรแท้จริงของเจ้าของ)" เลยด้วยซ้ำ!
Free Cash Flow (FCF) คืออะไร? สรุปง่ายๆ แบบไม่ต้องเรียนบัญชี
สมมติคุณเปิดร้านขายข้าวแกง:
- •คุณขายข้าวได้เงินมา 100 บาท (นี่คือ ยอดขาย Revenue)
- •คุณจ่ายค่าหมู ค่าแม่ครัว ค่าเช่าที่ สารพัดไป 70 บาท
- •บนกระดาษบัญชี คุณจะเหลือกำไรสุทธิ (Net Income) โพสต์อวดเพื่อน 30 บาท
แต่เดี๋ยวก่อน! สิ้นเดือนนี้ ตู้เย็นเก็บเนื้อสัตว์ของคุณดันมอเตอร์พัง คุณต้องจำใจควักเงินสดก้อนใหม่ 40 บาท ไปซื้อตู้เย็นมาเปลี่ยนใหม่ (ภาษานักลงทุนเรียกว่า ค่าใช้จ่ายฝ่ายทุน หรือ CAPEX) เพื่อให้ร้านคุณเปิดบิลขายหมูได้ในวันพรุ่งนี้ต่อ
"Free Cash Flow (FCF)" คืองบกระแสเงินสดสุทธิหลังหักลบค่า CAPEX บังคับนี่แหละครับ! ในเคสร้านข้าวแกงนี้ FCF ของคุณคือ (เงินเข้า 30 บาท - จ่ายตู้เย็น 40 บาท) = ติดลบ -10 บาท!! เห็นความอันตรายไหมครับ? งบบัญชีกำไรสุทธิบอกคุณฟาดเงินบวก 30 บาท แต่ในชีวิตจริง... คุณกำลังเลือดไหลเงินสดหายวับ จนต้องไปกู้แบงค์มาพยุงร้านให้อยู่รอดต่างหาก!
สูตรคือ: FCF = Operating Cash Flow (เงินสดรับจากการทำงาน) - Capital Expenditures (เงินสดจ่ายเพื่อลงทุนรักษากิจการ)
เคสคลาสสิก: บริษัทงบติดลบ แต่โคตรรวยเงียบ (Amazon ยุคตั้งไข่)
ถอยไปช่วงปี 2000-2010 ยุคที่ เจฟฟ์ เบซอส กำลังปั้นเว็บ Amazon ถ้าเหลียวมองที่ "กำไรสุทธิ (Net Income)" งบบริษัทนี้กากหมาและติดลบขาดทุนทะลุโลกมาก! จนเซียนหุ้น Wall Street ด่ากันยับว่าหุ้นปั่นปาหี่ แต่ถ้าแอบแง้มไปดูตารางส่วนตัวบรรทัด "Free Cash Flow" คุณจะพบว่า Amazon หอบกวาดกระแสเงินสดเข้ามาทะลักนรก! เบซอสเอาเงินสด (FCF) ก้อนนี้ไปสร้างโกดัง สั่งซื้อเซิร์ฟเวอร์ (AWS) ซื้อนวัตกรรมล่วงหน้า จนปัจจุบันเขากลายเป็นยักษ์ใหญ่ผูกขาดที่แผงกำไรทบต้นบดขยี้ปราบเกรียนทั้งวอลล์สตรีทครับ!
กลับกัน บริษัทอุตสาหกรรมสายการบิน (Airlines) หรือโรงงานเก่าแก่... มักจะโชว์กำไรสุทธิ (Net Income) สูงปรี๊ด แต่ถ้ากาง FCF ดู จะไข้จับเลย เพราะพวกนี้ได้กำไรมาเท่าไหร่... ก็ต้องละลายเงินสดทิ้งไปกับค่าซ่อมบำรุงเปลี่ยนชิ้นส่วนเครื่องบินทิ้งซ้ำๆ (CAPEX มโหฬาร) จนไม่เหลือ "เงินสดอิสระ" มาจ่ายปันผล หรือซื้อหุ้นคืนแจกพวกเราเลยครับ! หุ้นพวกนี้จึงนิ่งเป็นกราฟแบนย่ำต๊อกตลอดศก!
หาหุ้น "พิมพ์แบงค์กงเต็ก (Cash Cow)" สไตล์บัฟเฟตต์
บริษัทที่ยอดมนุษย์นักลงทุนชื่นชอบที่สุด คือหน้าตักบริษัทโหมด: "กำไรสุทธิสูง และใช้เงินลงทุนลงแรงบำรุงอุปกรณ์ (CAPEX) โคตรจำกัด!"
- •ตัวอย่าง 1: Apple (AAPL) ขายมือถือโกยกำไรแสนล้านเหรียญ และแทบไม่ต้องเสียเงินสร้างโรงงานผลิตหน้าจอเองชิบหายวายป่วง (จ้าง Foxconn ผลิต) แปปๆ แอปเปิ้ลก็มี Free Cash Flow นอนแอ้งแม้งเต็มสระน้ำ เอาไปรัวกว้าน "ซื้อหุ้นบริษัทตัวเองคืน (Share Buyback)" ดันราคาให้รวยเละเทะ!
- •ตัวอย่าง 2: Software / Cloud ล้วนๆ (อย่าง Microsoft หรือ Adobe) สร้างโปรแกรมขึ้นมาโค้ดชุดเดียว แต่ก้อปปี้ขายรายเดือนให้คนพันล้านคนบนโลกเสวยรายได้โดยไม่ต้องเทปูนสยองสร้างออฟฟิศใหม่ กำไรที่เข้ากระเป๋า FCF จึงอ้วนพีสุดจัด!
สรุปและ Call to Action
- 1.ถอยหนีจากการแหกตาส่องแต่พาดหัวกำไร Net Income ที่โดนตกแต่งทางบัญชีจนรวนได้
- 2.ยานแม่แห่งมูลค่าคือกงจักรเงินสดอิสระ (Free Cash Flow) ชำแหละให้ขาดว่าบริษัทหักลบค่าซ่อมตัวตนแล้วเหลืองบเปย์คืนให้เราเท่าไร
- 3.เสาะหาธุรกิจที่ไม่ต้องลงทุนหนักหนี้สินล้น (CAPEX ต่ำ) แล้วคุณจะได้ตั๋วเครื่องบินนั่งยานอวกาศทะลุกำแพงเศรษฐกิจ
เลิกลงทุนสุ่มเป็นคุณตาตาบอดคลำช้างครับ! ถ้ารู้เคล็ดลับการไขแม่กุญแจหาขุมเงินสด FCF แล้ว แวะเข้าเช็คเรดาร์สแกนหุ้นสาย Cash Cow กำไรพ่วงเต็มตุ่มได้ไวทะเวียร์สุดใจผ่านแผงหน้าจอ Bulltiq.com นะคร้าบ ส่องดูสักห้าหกตัว จะรู้เลยว่าหุ้นบริษัทเทคสหรัฐปั้มกระแสเงินสดเก่งจนธนาคารโลกยังต้องซูฮก!
Disclaimer: ค่า FCF มีความผันผวนยิบย่อยจากกระบวนการตัดจ่ายลงทุน (CAPEX) ที่อาจสูงชะลูดเฉพาะในปีจังหวะการขยายฐานโรงงานขนาดทับซ้อน นักวิเคราะห์ควรหาสค่าเฉลี่ยกระแสเงินสด FCF ลากยาวย้อนหลัง 3-5 ปีแทนการประเมินตีกรอบปีเดียว